Verdikkingsmiddelen

Wat doet een verdikkingsmiddel?

Een verdikkingsmiddel maakt een product dikker en romiger zonder dat er meer vet of room in hoeft. Kant-en-klare sauzen, soepen, dressings, vruchtenyoghurt en magere producten gebruiken het om vol te voelen.

De meeste zijn vezels uit planten of zeewier: guarpitmeel (E412), xanthaangom (E415), pectine (E440), cellulose (E460 tot E466) en zetmeel. Ze worden niet verteerd en kunnen in grote hoeveelheden een opgeblazen gevoel geven; in gewone porties merk je er niets van.

Op het etiket: 'verdikkingsmiddel' met de naam of het nummer. In een 'light'-product zit vaak meer verdikkingsmiddel om het gemis aan vet op te vangen.

Waar zit het in?

Kant-en-klare sauzen en soep, dressing en light-mayonaise, vruchtenyoghurt en magere toetjes, roomijs en plantaardige room, smoothies en sappen (pectine), kant-en-klaarmaaltijden, eiwitshakes en maaltijdvervangers (xanthaangom, guarpitmeel), glutenvrij brood en bakmixen (xanthaangom houdt het deeg bij elkaar), ketchup, dips en verdikte dranken voor mensen met slikproblemen.

Zijn het ook vezels?

Officieel wel: guarpitmeel, xanthaangom en pectine worden niet verteerd en tellen op het etiket mee als voedingsvezel. Dat gebruiken fabrikanten: een toetje met inuline of een reep met polydextrose mag 'bron van vezels' op de voorkant zetten. Alleen zijn dit geïsoleerde vezels, zonder de vitamines, mineralen en het volume van groente, fruit, peulvruchten en volkoren. Voor je darm zijn ze niet verkeerd, maar ze vervangen een bord groente niet.

Is het veilig?

Ja. Guarpitmeel, johannesbroodpitmeel, xanthaangom, pectine en de cellulosesoorten zijn vezels die je niet verteert; EFSA zag bij geen van alle reden voor een maximum. In grote hoeveelheden kunnen ze gas en een opgeblazen gevoel geven, zoals elke vezel. Carrageen (E407) en de fosfaten hebben dezelfde kanttekeningen als bij de stabilisatoren: een tijdelijke veilige dosis in afwachting van beter onderzoek, en een optelsom waar je bij veel bewerkt eten overheen kunt gaan.

Waar ik op let

Op wat het verdikkingsmiddel vervangt. Light-mayonaise is mayonaise waar de olie deels is vervangen door water, xanthaangom en vaak suiker; minder vet, maar niet per se beter, en de smaak is ook anders. Een 'romige' magere yoghurt is romig door een verdikkingsmiddel, niet door room. Dat is geen bedrog, maar wel goed om te weten als je het verschil proeft.

Mijn oplossing is meestal simpel: een gewone volle of halfvolle yoghurt met fruit, een saus met een lepel bloem of maïzena, een dressing van olie, azijn en mosterd. Dan heb je dezelfde dikte zonder het hele systeem.

Heb je een gevoelige darm, dan kan het de moeite zijn om een paar weken producten met veel gommen te laten staan en te kijken of je iets merkt. Bewijs is er weinig, maar je buik is een betere raadgever dan een lijstje op internet.