In het kort
- E541 is natriumaluminiumfosfaat, zuur, een rijsmiddel.
- Herkomst: SALP: anorganisch natrium-aluminiumfosfaat, industrieel gemaakt; rijsmiddel in sommige bakproducten.
- Toegestaan in de Europese Unie, in bepaalde producten en hoeveelheden (Verordening (EG) nr. 1333/2008).
- Veilige dosis (ADI): Geen vastgesteld (zie hieronder).
- Op het etiket zie je het als “rijsmiddel: natriumaluminiumfosfaat” of “rijsmiddel (E541)”.
Wat is E541?
Natriumaluminiumfosfaat, zuur (E541) is een levensmiddelenadditief: een stof die een fabrikant toevoegt voor een technisch doel, niet om de voedingswaarde. Het wordt gebruikt als rijsmiddel. Dat staat in de internationale databank van JECFA, het additievencomité van de WHO en de FAO; de Europese lijst zelf noemt per stof geen functie.
Wat betekent dat? Een rijsmiddel maakt gas vrij, zodat deeg of beslag rijst.
Waar komt het vandaan? SALP: anorganisch natrium-aluminiumfosfaat, industrieel gemaakt; rijsmiddel in sommige bakproducten.
Ook bekend als "SALP". Die namen zie je vooral online of op buitenlandse verpakkingen.
Hoe herken je E541 op het etiket?
Op het etiket staat eerst de functie, dan de naam of het e-nummer. De fabrikant mag kiezen: "rijsmiddel: natriumaluminiumfosfaat" is precies hetzelfde als "rijsmiddel (E541)". Heeft het meer functies, dan staat de belangrijkste erbij. Een andere naam dan de officiële mag niet.
Is E541 veilig?
Veilige dosis. De ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) is de hoeveelheid die je elke dag, je hele leven lang, kunt binnenkrijgen zonder merkbaar risico. E541: Geen aparte ADI; EFSA 2018: geen veiligheidszorg bij het toegestane gebruik (slechts in enkele producten toegestaan, blootstelling vrijwel nul). Voor aluminium uit alle bronnen samen geldt de EFSA-TWI van 1 mg aluminium per kg lichaamsgewicht per week (2008). Voor fosfaten geldt daarnaast de groeps-ADI voor fosfaten (E338-341, E343, E450-452) van 40 mg fosfor per kg lichaamsgewicht per dag (EFSA 2019).
Mogelijke bijwerkingen. EFSA (2008) stelde voor aluminium een tolerabele weekinname van 1 mg per kg lichaamsgewicht vast, die een deel van de Europeanen via de totale voeding kan overschrijden; EFSA (2018) concludeert dat de bijdrage van deze additieven vrijwel nul is. Het RIVM (2020) vond dat de totale blootstelling aan aluminium in Nederland ruim onder de gezondheidskundige grenswaarde blijft.
Alles op de Europese lijst is door EFSA beoordeeld en mag alleen in bepaalde producten, tot een bepaalde hoeveelheid. Additieven van vóór 2009 worden opnieuw beoordeeld.
Veelgestelde vragen
Is natriumaluminiumfosfaat hetzelfde als E541?
Ja. Op het etiket mag de fabrikant kiezen tussen de naam uit de Europese verordening en het e-nummer. Het blijft hetzelfde additief.
Wat betekent de E in E541?
De E staat voor Europa: het nummer hoort bij een additief dat in de Europese Unie is beoordeeld en toegestaan.
Is E541 vegan?
Ja, de herkomst is niet dierlijk.